ระบบปฏิบัติการคืออะไร จากคอมพิวเตอร์ยุคแรกสู่ยุค AI ที่อยู่รอบตัวเรา

Student blog — 16/12/2025

AI UTCC

ระบบปฏิบัติการคืออะไร จากคอมพิวเตอร์ยุคแรกสู่ยุค AI ที่อยู่รอบตัวเรา

ระบบปฏิบัติการ (Operating System – OS) คือขุมพลังเบื้องหลังที่กำหนดวิธีที่เราปฏิสัมพันธ์กับเทคโนโลยี มันไม่ใช่เพียงแค่โปรแกรมธรรมดา แต่เป็น ‘หัวใจ’ ที่ทำให้คอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ดิจิทัลมากมายทำงานได้อย่างลื่นไหล นับตั้งแต่การบูทเครื่อง, การเปิดแอปพลิเคชัน, การจัดการไฟล์, ไปจนถึงการเชื่อมต่อกับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ทั้งหมดล้วนเกิดขึ้นได้ด้วยการจัดการอันชาญฉลาดของ OS ในช่วงแรกเริ่ม OS ทำหน้าที่เป็นเพียง ‘ตัวกลาง’ ระหว่างผู้ใช้กับฮาร์ดแวร์อันซับซ้อน แต่ด้วยกาลเวลาและการเติบโตอย่างก้าวกระโดดของเทคโนโลยี บทบาทของ OS ได้ขยายใหญ่ขึ้น จากระบบที่ใช้เพียงบัตรเจาะรูในยุคแรก สู่ยุคที่สามารถสั่งการด้วยเสียงและเชื่อมต่อกับทุกสิ่งได้อย่างไร้รอยต่อในปัจจุบัน วิวัฒนาการนี้ได้เปลี่ยนโฉมหน้าของโลกคอมพิวเตอร์และชีวิตเราไปอย่างสิ้นเชิง แล้ว OS เหล่านี้เติบโตมาได้อย่างไรบ้าง? เรามาสำรวจเส้นทางของมันกัน

ยุคบุกเบิก (1940s–1950s) คือ ยุคที่ต้องใส่คำสั่งด้วยมือแบบโคตรลำบาก” นี่คือช่วงเวลาที่คอมพิวเตอร์ยังเป็นสิ่งมหัศจรรย์ของโลกวิทยาศาสตร์ และการใช้งานก็ไม่ต่างจากการประกอบจรวด—ซับซ้อนและเปราะบางสุด ๆ

ENIAC คอมพิวเตอร์ยุคแรกต้องใส่คำสั่งผ่าน การ์ดเจาะรู หรือ เทปกระดาษ ซึ่งหมายความว่าแค่พิมพ์ผิดนิดเดียวก็ต้องเริ่มใหม่หมด
ไม่มีระบบปฏิบัติการ (OS) คอยจัดการอะไรเลย ทุกอย่างต้องเขียนเอง ตั้งแต่การควบคุมหน่วยความจำไปจนถึงการสั่งงานฮาร์ดแวร์
ความผิดพลาดเล็กน้อย = ระบบล่มทั้งชุด เพราะไม่มีระบบป้องกันหรือจัดการข้อผิดพลาดแบบที่เราคุ้นเคยในปัจจุบัน

สรุป ยุคนี้ทำให้เราเห็นคุณค่าของ OS อย่างแท้จริง—มันคือผู้ช่วยชีวิตของนักพัฒนา ที่เปลี่ยนการเขียนโปรแกรมจาก “ภารกิจระดับ NASA” ให้กลายเป็นสิ่งที่คนทั่วไปก็สามารถเรียนรู้และใช้งานได้

ยุค Batch Processing (1955–1965) เป็นช่วงเวลาสำคัญที่ระบบปฏิบัติการเริ่มมีบทบาทในการจัดการงานแบบ “เป็นชุด” หรือที่เรียกว่า Batch Processing ซึ่งช่วยให้คอมพิวเตอร์สามารถทำงานต่อเนื่องได้โดยไม่ต้องมีคนคอยสั่งงานทีละขั้นตอน

GM-NAA I/O คือระบบปฏิบัติการตัวแรกที่รองรับการประมวลผลแบบ Batch โดยพัฒนาโดย General Motors ร่วมกับ North American Aviation ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้ OS เพื่อจัดการงานอัตโนมัติ
IBM OS/360 เปิดตัวในยุคนี้และถือเป็นก้าวกระโดดครั้งใหญ่ เพราะสามารถรันหลายโปรแกรมพร้อมกัน (multiprogramming) ได้ ทำให้การใช้ทรัพยากรคอมพิวเตอร์มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ไม่ต้องนั่งเฝ้าหน้าจอหรือป้อนคำสั่งทีละบรรทัดอีกต่อไป—แค่ส่งชุดคำสั่งเข้าไป แล้วปล่อยให้ระบบจัดการเอง!

สรุป ยุคนี้คือจุดเริ่มต้นที่ระบบปฏิบัติการเริ่ม “ฉลาดขึ้น” โดยสามารถจัดการงานได้แบบอัตโนมัติ ลดการพึ่งพามนุษย์ และเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้งานคอมพิวเตอร์อย่างมหาศาล

ยุค Time-Sharing & Multi-user (1960s–1970s) นี่คือช่วงเวลาที่ระบบปฏิบัติการก้าวกระโดดจากการทำงานแบบเดี่ยว สู่การรองรับผู้ใช้หลายคนพร้อมกัน — คอมพิวเตอร์เครื่องเดียวสามารถให้หลายคนใช้งานได้ในเวลาเดียวกัน ซึ่งถือเป็นการปฏิวัติแนวคิดการใช้คอมพิวเตอร์ในยุคนั้น

CTSS (Compatible Time-Sharing System) และ Multics (Multiplexed Information and Computing Service) คือระบบแรก ๆ ที่เปิดทางให้ผู้ใช้หลายคนสามารถเข้าถึงระบบได้พร้อมกัน โดยแบ่งเวลาใช้งานของ CPU อย่างชาญฉลาด
UNIX เปิดตัวในช่วงปลายยุคนี้ และกลายเป็น “ตัวเปลี่ยนเกม” ด้วยความเสถียร ความยืดหยุ่น และความสามารถในการพกพาไปใช้งานบนฮาร์ดแวร์หลากหลายประเภท ทำให้กลายเป็นรากฐานของระบบปฏิบัติการสมัยใหม่
นักพัฒนารุ่นใหม่เริ่มเข้าถึงคอมพิวเตอร์ได้ง่ายขึ้น สนุกกับการเขียนโปรแกรม ทดลองระบบ และสร้างเครื่องมือใหม่ ๆ ที่ต่อยอดจาก OS เดิม

สรุป ระบบปฏิบัติการในยุคนี้เริ่ม “แชร์ได้” — รองรับผู้ใช้หลายคน และ “ใช้งานจริงจัง” — มีความเสถียรและยืดหยุ่นมากพอสำหรับการพัฒนาโปรแกรมและระบบใหม่ ๆ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้คอมพิวเตอร์ในเชิงสังคมและเชิงพาณิชย์อย่างแท้จริง

ยุค GUI & คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล (1980s) ยุคนี้คือจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ “คอมพิวเตอร์” กลายเป็นสิ่งที่คนทั่วไปเข้าถึงได้ ไม่ใช่แค่เครื่องมือของนักวิทยาศาสตร์หรือคนไอทีอีกต่อไป เพราะระบบปฏิบัติการเริ่มมี GUI (Graphical User Interface) หรือ “หน้าจอกราฟิก” ที่ให้ผู้ใช้สามารถ คลิกเมาส์แทนการพิมพ์คำสั่ง ทำให้การใช้งานง่ายขึ้นอย่างมหาศาล

Macintosh และ Windows 1.0 เปิดตัวพร้อม GUI ที่ใช้งานง่าย ทำให้คนทั่วไปเริ่มใช้คอมพิวเตอร์ในชีวิตประจำวัน เช่น พิมพ์งาน เล่นเกม หรือจัดการไฟล์
Windows 3.0 ยกระดับความเสถียรและรองรับการใช้งานหลายโปรแกรมพร้อมกัน (multitasking) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการทำงานแบบมืออาชีพบนคอมพิวเตอร์
GUI เปลี่ยนโลกการใช้งานคอมไปตลอดกาล เพราะไม่ต้องเรียนรู้คำสั่งซับซ้อนอีกต่อไป แค่คลิก ลาก และวาง ทุกอย่างก็ทำงานได้

สรุป คอมพิวเตอร์ไม่ใช่ของคนไอทีอีกต่อไป — ทุกคนสามารถใช้งานได้ง่ายขึ้นด้วย GUI และระบบปฏิบัติการที่เป็นมิตรต่อผู้ใช้ ถือเป็นจุดเริ่มต้นของ “คอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล” ที่กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน

ยุคอินเทอร์เน็ต & โอเพ่นซอร์ส (1990s) ยุคนี้คือจุดเปลี่ยนครั้งใหญ่ที่ทำให้คอมพิวเตอร์กลายเป็นเครื่องมือสื่อสารระดับโลก และระบบปฏิบัติการก็เริ่มเปิดกว้างให้ทุกคนมีส่วนร่วม ไม่ใช่แค่บริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่เท่านั้น

Windows 95 เปิดตัวพร้อมการรองรับอินเทอร์เน็ตและมัลติมีเดีย ทำให้ผู้ใช้ทั่วไปสามารถเชื่อมต่อโลกออนไลน์ได้ง่ายขึ้น พร้อมกับอินเทอร์เฟซที่ใช้งานสะดวกและทันสมัย
Linux ถือกำเนิดขึ้นในฐานะระบบปฏิบัติการโอเพ่นซอร์สที่ทุกคนสามารถดาวน์โหลดไปใช้งาน แก้ไข และพัฒนาได้ฟรี กลายเป็นพื้นที่ทดลองและเรียนรู้ของนักพัฒนาและผู้สนใจทั่วโลก
นักศึกษาสายคอมเริ่มหัดใช้ Terminal และคำสั่งเชิงลึกกันอย่างจริงจัง เป็นยุคที่การเขียนโปรแกรมและการเข้าใจระบบ OS กลายเป็นทักษะที่น่าตื่นเต้นและเข้าถึงได้มากขึ้น

สรุป ระบบปฏิบัติการไม่ใช่ของบริษัทใหญ่เพียงอย่างเดียวอีกต่อไป — มันกลายเป็นของ “ทุกคน” ที่อยากเรียนรู้ ทดลอง และสร้างสิ่งใหม่ ๆ ด้วยตัวเอง เป็นยุคแห่งการเปิดกว้างและการมีส่วนร่วมในโลกเทคโนโลยีอย่างแท้จริง

ยุคสมาร์ตโฟน & คลาวด์ (2000s–ปัจจุบัน)

ในยุคนี้ ระบบปฏิบัติการ (OS) ขยายบทบาทจากเครื่องคอมพิวเตอร์ไปสู่สมาร์ตโฟน แท็บเล็ต และอุปกรณ์อัจฉริยะต่าง ๆ ที่เราใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น สมาร์ตวอช บ้านอัจฉริยะ หรือรถยนต์เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต

คลาวด์และการเชื่อมต่อออนไลน์ทำให้ OS สามารถจัดการข้อมูลและแอปพลิเคชันได้แบบเรียลไทม์ ไม่จำกัดอยู่แค่ฮาร์ดแวร์เครื่องเดียว และในยุค AI ปัจจุบัน OS เริ่มปรับตัวเพื่อรองรับ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่ทำงานอยู่เบื้องหลัง เช่น ผู้ช่วยอัจฉริยะ การประมวลผลภาพและเสียง การจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ หรือแม้แต่การปรับแต่งแอปให้เหมาะกับพฤติกรรมผู้ใช้ ทำให้ OS ไม่ใช่แค่ตัวกลางระหว่างผู้ใช้กับฮาร์ดแวร์อีกต่อไป แต่กลายเป็น สมองดิจิทัลที่คอยทำให้ชีวิตของเราง่ายและฉลาดขึ้น

สมาร์ตโฟนทุกเครื่องมี OS เช่น Android, iOS, และ HarmonyOS ซึ่งทำหน้าที่จัดการแอป การเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ต และประสบการณ์ผู้ใช้ให้ลื่นไหลและปลอดภัย
OS ถูกออกแบบให้รองรับการใช้งานที่ซับซ้อนมากขึ้น ทั้งการสื่อสารแบบเรียลไทม์ การประมวลผลภาพ เสียง และการเชื่อมต่อกับอุปกรณ์อื่น ๆ อย่างไร้รอยต่อ
คลาวด์คอมพิวติ้ง กลายเป็นเบื้องหลังของทุกบริการที่เราใช้ ตั้งแต่การจัดเก็บไฟล์งาน รูปภาพ ไปจนถึงระบบหลังบ้านของแอปพลิเคชัน
บริการอย่าง Google Cloud, AWS, และ Microsoft Azure ช่วยให้ข้อมูลสามารถเข้าถึงได้จากทุกที่ ทุกเวลา โดยไม่ต้องพึ่งพาอุปกรณ์เครื่องเดียวอีกต่อไป

สรุปภาพใหญ่ของยุคนี้คือมือถือกลายเป็นศูนย์กลางของชีวิตดิจิทัล คลาวด์คือพลังเบื้องหลังที่ขับเคลื่อนทุกบริการ ทุกอย่างเชื่อมโยงกันแบบเรียลไทม์ ทั้งข้อมูล ผู้ใช้ และอุปกรณ์

สรุป

วิวัฒนาการของระบบปฏิบัติการ (Operating System: OS) ถือเป็นหัวข้อที่สำคัญและน่าสนใจ เนื่องจาก OS เป็นรากฐานสำคัญที่ขับเคลื่อนเทคโนโลยีทุกประเภท ตั้งแต่คอมพิวเตอร์เดสก์ท็อปไปจนถึงสมาร์ตวอช์ ระบบปฏิบัติการช่วยให้ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ทำงานร่วมกันได้อย่างราบรื่น ปลอดภัย และมีประสิทธิภาพ การทำความเข้าใจระบบปฏิบัติการอย่างลึกซึ้งช่วยให้ผู้พัฒนาโปรแกรมสามารถออกแบบซอฟต์แวร์ที่ทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ จัดการทรัพยากรของระบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ และแก้ไขปัญหาต่าง ๆ ได้รวดเร็ว นอกจากนี้ยังช่วยเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานในสายงานพัฒนาซอฟต์แวร์ (Dev) ในระดับมืออาชีพ เพราะ OS เป็นรากฐานที่ทุกนักพัฒนาจำเป็นต้องเข้าใจเพื่อสร้างระบบและแอปพลิเคชันที่มั่นคงและปลอดภัยดังนั้น การศึกษาวิวัฒนาการของ OS ไม่เพียงแต่ให้ความรู้เชิงเทคนิค แต่ยังเสริมสร้างทักษะการพัฒนาและการจัดการระบบที่มีประสิทธิภาพสำหรับการทำงานในโลกเทคโนโลยีสมัยใหม่

บรรณานุกรม

Wikipedia contributors. (n.d.). Timeline of operating systems. In Wikipedia. Retrieved August 24, 2025, from https://en.wikipedia.org/wiki/Timeline_of_operating_systems
Patterson, D. A., & Hennessy, J. L. (2017). Computer Organization and Design: The Hardware/Software Interface (5th ed.). Morgan Kaufmann.
Scaler Topics. (n.d.). History of operating systems. Retrieved August 24, 2025, from https://www.scaler.com/topics/history-of-operating-system/
TutorialsPoint. (n.d.). Operating system history. Retrieved August 24, 2025, from https://www.tutorialspoint.com/operating_system/os_history.htm
Computer History Museum. (n.d.). Timeline of computer history. Retrieved August 24, 2025, from https://www.computerhistory.org/timeline/computers/
Google. (2023). Android 14 Features & Updates. Retrieved August 24, 2025, from https://www.android.com/android-14/
Apple Inc. (2023). iOS 17 Overview. Retrieved August 24, 2025, from https://www.apple.com/ios/ios-17-preview/
GeeksforGeeks. (2025). History of Operating System. Retrieved August 24, 2025, from https://www.geeksforgeeks.org/operating-systems/evolution-of-operating-system/
Studytonight. (2024). Evolution of Operating Systems. Retrieved August 24, 2025, from https://www.studytonight.com/operating-system/evolution-of-os
Wikipedia contributors. (n.d.). Mobile operating system. In Wikipedia. Retrieved August 24, 2025, from https://en.wikipedia.org/wiki/Mobile_operating_system
Softvire. (2024). The Impact of Operating Systems on Technology Advancements. Retrieved August 24, 2025, from https://www.softvire.com/the-impact-of-operating-systems/
Fantastic IT. (2024). The Future of Operating Systems: What to Expect in the Coming Years. Retrieved August 24, 2025, from https://fantasticit.com/the-future-of-operating-systems-what-to-expect-in-the-coming-years/

น้อง ๆ ที่สนใจ ดูรายละเอียดหลักสูตรของคณะวิทย์ ได้ที่ https://science.utcc.ac.th/#course ไม่ต้องจบสายวิทย์ ก็เรียนวิทย์ได้ -> สมัครเรียน ได้ที่ https://www.utcc.ac.th/admission/ หรือสอบถามได้ที่ @utcccare

#คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี #มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย

เขียนโดย: ผศ.สิริธร เจริญรัตน์